انواع سیستم های اطلاعاتی information systems
انواع سیستمهای اطلاعاتی و مدل هرمی کلاسیک
یکشنبه, ۱۳ مهر , ۱۳۹۹

چند نوع سیستم اطلاعاتی وجود دارد؟
انواع مختلفی از سیستمهای ارتباطی در سازمانها وجود دارد که هر کدام برای چالشها و امور مربوط به آن سازمان ایجاد شده است. در نتیجه دستهبندی سیستمهای اطلاعاتی بستگی به شیوه تقسیمبندی فعالیتها و مسئولیتها در سازمان دارد. در بیشتر سازمانها، سیستمهای اطلاعاتی از سلسله مراتب آن‌ها پیروی میکنند که به آن «مدل هرمی» می‌گویند، چرا که روش طراحی سیستمهای اطلاعاتی در سازمان بازتاب فعالیتهایی است که در سطوح مختلف سازمان وجود دارد.
به عنوان مثال، این مدل هرمی سه سطحی بر اساس انواع تصمیمگیریهای گرفته شده در سطوح مختلف سازمان است.

به طور مشابه، با تغییر معیار دستهبندی به داده، اطلاعات و دانشی که در سطوح سازمان در جریان است، می‌توان مدل ۵ سطحی را ارائه داد:

انواع متداول سیستمهای اطلاعاتی در سازمان کدامند؟
از آن‌جایی‌که چندین نسخه‌ی مختلف از مدل هرمی وجود دارد، متداولترین آن مدل چهارسطحی است که بر اساس افرادی است که از سیستمها استفاده میکنند. وقتی بر اساس افراد دستهبندی می‌کنیم، سایر ویژگیها مثل فعالیتها و نیازمندی‌های اطلاعاتی نیز در مدل در نظر گرفته میشود.

مقایسه‌ی انواع سیستمهای ارتباطی
می‌خواهیم ببینیم در مدل چهارسطحی که در بالا به آن اشاره شد، تفاوت میان سیستمها چیست.
⦁ سیستمهای پردازش تراکنش
سیستمهای سطح عملیاتی هستند که در پایینترین سطح هرم قرار دارند و مستقیم توسط کارکنان مغازهها یا کارمندان خط مقدم اداره میشوند. این سیستمها داده‌ی کلیدی برای مدیریت عملیات را فراهم میکنند. این دادهها معمولا از طریق پیگیری فعالیتهای سطح پایین و تراکنشهای ابتدایی اتومات یا نیمه اتومات به دست میآید.

عملکرد TPS

مثالهایی از TPS:
⦁ سیستمهای حقوق و دستمزد
⦁ سیستمهای پردازش سفارش
⦁ سیستمهای رزرواسیون
⦁ سیستمهای کنترل موجودی
⦁ سیستمهای پرداخت و انتقال وجه
نقش TPS:
⦁ تولید اطلاعات برای سیستمهای دیگر
⦁ Cross Boundaries
⦁ استفاده شده توسط پرسنل عملیاتی + سطوح سرپرستی
⦁ بازده محور

⦁ سیستمهای اطلاعاتی مدیریت
بسیاری از سیستمهای اطلاعاتی که در سازمانهای تجاری وجود دارد، تحت عنوان سیستمهای اطلاعاتی مدیریت شناخته میشود. با این حال در مدل هرم چهار سطحی ما این سیستمها، سیستمهای سطوح مدیریت هستند که توسط مدیران میانی استفاده می‌شوند. مدیران میانی به وسیله‌ی این سیستمها از مسیری که سازمان در کوتاه مدت و میان مدت می‌پیماید، اطمینان می‌یابند. یک سیستم ساختاریافته به مدیران این امکان را میدهد که عملکرد سازمان را با مقایسه خروجیهای کنونی و قبلی، ارزیابی کنند.

عملکرد MIS

مثال‌هایی از MIS:
⦁ سیستمهای مدیریت فروش
⦁ سیستمهای کنترل موجودی
⦁ سیستمهای بودجهبندی
⦁ سیستمهای گزارش مدیریت (MRS)
⦁ سیستمهای پرسنلی (HRM)
نقش MIS:
⦁ بر اساس جریان اطلاعات داخلی هستند
⦁ از تصمیمات تقریبا ساختاریافته پشتیبانی می‌کنند
⦁ غیرمنعطف‌اند و ظرفیت تحلیلی پایینی دارند
⦁ توسط مدیران میانی و مدیران سطوح پایین استفاده میشوند
⦁ بیشتر از آینده با اکنون و گذشته سر و کار دارند
⦁ بازده‌محور هستند

⦁ سیستمهای پشتیبان تصمیمات
همان سیستمهای دانش‌محور هستند که مدیران ارشد از آن‌ها استفاده می‌کنند و امکان ایجاد دانش و یکپارچگی آن در سازمان را فراهم میکنند. این سیستمها برای تحلیل ساختار کنونی اطلاعات استفاده میشوند و باعث میشوند مدیران اثرات تصمیماتشان در آینده را مدیریت کنند. این سیستمها تبادلی هستند و برای حل مشکلات ساختاریافته از آن‌ها استفاده می‌شود. امکان دسترسی به دیتابیس، ابزارهای تحلیلی، شبیهسازی “What if” و پشتیانی از تبادل اطلاعات را در سازمان دارند.

عملکرد DSS

مثالهایی از DSS
⦁ سیستمهای پشتیبانی تصمیمات گروهی (GDSS)
⦁ کار مشارکتی با استفاده از کامپیوتر
⦁ سیستمهای لجستیک
⦁ سیستمهای برنامهریزی مالی
⦁ مدلهای Spreadsheet
نقش DSS
⦁ پشتیبانی از ساختار بیمار یا تصمیمات نیمه ساختار یافته
⦁ داشتن ظرفیت تحلیلی یا/ و مدلسازی
⦁ استفاده شده توسط سطوح مدیریت ارشد
⦁ سر و کار داشتن با پیش بینی آینده
⦁ خروجی‌محور بودن

⦁ سیستمهای اطلاعاتی مدیران ارشد
سیستمهای اطلاعاتی در سطح استراتژیک در بالاترین سطح هرم قرار دارند. این سیستمها به مدیران ارشد کمک می‌کنند تا محیط عملیاتی سازمان را تحلیل کنند و روند طولانی‌مدت سازمان را بشناسند و برنامهریزی کنند. معمولا اطلاعات در این سیستمها ساختار ضعیفی دارند و از منابع داخلی و خارجی وارد میشوند. این سیستمها مستقیم توسط مدیران ارشد استفاده میشوند و نیازی به واسطه ندارند. همچنین به راحتی بر اساس نیازهای افراد قابل تنظیم هستند.
عملکرد EIS
EIS داده و اطلاعاتی که در منابع خارجی و داخلی MIS و TPS وجود دارند را جهت پشتیبانی کردن از مدیران ارشد و توسعه توانایی آن‌ها، مدیریت کرده و ارائه می‌دهند.

مثال‌هایی از EIS
این سیستمها معمولا با توجه به نیازمندی افراد شخصی‌سازی و طراحی می‌شوند. با این حال، تعدادی پکیج EIS نیز وجود دارد که سازمان‌ها از آنها به صورت ماژولهای شخصیسازی شده در سطوح مختلف استفاده میکنند.

نقش EIS
⦁ به آسانی قابل استفاده‌اند
⦁ آینده را پیش بینی می‌کنند
⦁ خروجی محورند
⦁ بسیار منعطف‌اند
⦁ از تصمیمات ساختار نیافته پشتیبانی میکنند
⦁ از منابع داخلی و خارجی داده استفاده میکنند
⦁ تنها در سطوح مدیریت ارشد استفاده میشوند

نام نویسنده:
به اشتراک بگذارید:
نمودار
مرجع رسمی هوش تجاری و علم داده | نمودار اولین مرجع تخصصی Power BI
مقالات مرتبط
نظرات